Esmeralda Tijhoff

Some thoughts on History, Politics, and the Art of Living

Feminist Aid Kit: Kinderboeken voor de moderne peuter en kleuter

prentenboeken voor kleuters over alleenstaande ouders en homo en lesbische gezinnen

We gaan al richting de 2020, dus ik dacht dat de kinderboeken wel up to date zouden zijn. Onterecht helaas. Progressieve boeken zijn wel te krijgen, maar enkel als je de titel toevallig op het spoor bent gekomen en dan moet je nog een exemplaar zien te vinden via kleine uitgeverijen. En de oude klassiekers zoals het werk van Annie M.G. Smit en zelfs feministisch lijkende boeken zoals Pipi Langkous blijken érg seksistisch en/of racistisch te zijn. Welke prentenboeken zijn nu wél leuk voor peuters en kleuters?

Het was me al snel duidelijk dat de klassieke kinderverhalen achterhaalt, traditioneel, ongeëmancipeerd en racistisch zijn. Annie M.G. Smit? Vader werkt, moeder maakt schoon en kinderen zijn stout. Pipi Langkous? Behalve Pipi zelf past iedereen naadloos in de traditionele rolpatronen.  Alle ‘normale’ kinderen komen uit traditionele kerngezinnen waar de vrouw ook nog eens al het huishoudelijk werk loopt te doen. En het is natuurlijk hartstikke racistisch met haar vader die behalve zeekapitein ook ‘negerkoning’ is. En al is die term in de nieuwe editie aangepast, het verhaal zelf blijft onveranderd en racistisch.

Ik wil voor mijn twee kleuters boeken waarin dat kerngezin niet de standaard is. Ik wil boeken waarin diversiteit van het gezin het normale uitgangspunt is. Over kinderen met één ouder, over kinderen met drie ouders, over geadopteerde kinderen. Die boeken zijn er wel als je zoekt, maar die boeken zijn niet leuk. Die boeken problematiseren stuk voor stuk de diversiteit van het gezin.

Kinderboeken over diversiteit in gezinnen

pagina uit het grote het grote papa's en mama's boek, met uitleg over verschillende gezinssituatiesAls je zoekt naar een kinderboek over diversiteit in gezinssituaties, dan kom je al snel uit bij Het grote papa, mama, broertje, zusje boek. Gezinnen in alle soorten en maten van Mary Hoffman. Dit is absoluut géén voorleesboek want er zit geen verhaal in. Het boek bevat wel mooie tekeningen, maar het is en blijft een grote opsomming van alle mogelijke gezinssituaties. Niet een spannend gebeuren dus.

Net zo saai is het boek van Sara Kroos, Bij Mij Thuis. Dat is ook zo’n parade van gezinnen die ‘anders’ zijn. Geen leuk verhaal, geen avontuur. Deze boeken zijn illustratieboeken zodat je zelf aan je kind kunt ‘uitleggen’ dat de wereld vol verschillende mensen is.

Een ander uitlegboek is Twee Mama’s van Francesca Pardi. In dit boekje wordt uitgelegd hoe twee vrouwen die van elkaar houden een gezin stichten. Het taalgebruik is toch nog lastig voor een klein kind terwijl de ingetogen illustraties wel doen denken aan een Nijntje-niveau. Het boekje is bedoeld, en geschikt, om aan kinderen uit te leggen hoe een lesbisch stel kinderen kan krijgen. Maar het is geen bedtimestory.

illustratie uit het kinderboek Twee Mama's

Bladzijde uit Twee Mama’s

LGTB prentenboeken met een probleem

Een groot probleem van de gespecialiseerde kinderboeken is dus dat ze de wereld gaan uitleggen op een vrij geforceerde manier. Dat gebeurd ook in de prentenboeken die wél een verhaal hebben.

In Pipa zoekt een papa bijvoorbeeld, gaat het kind van een lesbisch stel op zoek naar een,.. papa. Want blijkbaar is daar een probleem, dat die papa er niet is. Deze Pipa gaat allerlei mannen langs die allerlei ‘mannendingen’ doen; maar dit is geen leuk voorleesverhaal. Waarom kan die Pipi niet gewoon wat leuks beleven, en zijn die twee moeders net als de ouders in andere voorleesboeken enkel aanwezig op de achtergrond?

pagina uit het prentenboek Pipa zoekt een Papa

Pipa vraagt of de agent haar papa kan zijn.

Ook De Mama’s van Sterre van Gea van Beuningen gaat uit van een probleem. Sterre heeft namelijk twee moeders en de kinderen in haar groep moeten daar om lachen. De juf probeert dit ‘probleem’ recht te zetten door te vertellen dat ‘anders’ vaak juist mooi is. Leuk geprobeerd, maar ik zoek dus verhalen die gezinsvormen buiten het kerngezin van een vader en moeder normaliseren.

Prentenboeken over alleenstaande ouders

Mijn Mama en Ik is een poging om een leuk voorleesboekje voor jonge kinderen op de markt te brengen. De tekeningen zijn prachtig, en de mama en haar dochter Lotte doen leuke dingen samen. Maar ook hier komt de schrijver niet weg zonder een probleem te poneren. Het is namelijk vaderdag en de invalkracht van de hoofdpersoon (goede zet hoor, dat het niet haar échte juf is), wil dat iedereen een tekening van zijn/haar papa maakt. Wat doe je dan als kind die alleen een mama heeft?

Mijn Mama en Ik. Boekje over een alleenstaande moeder met een dochter

Bladzijde uit Mijn Mama en Ik. Boekje over een alleenstaande moeder met een dochter.

Bij onze kinderopvang laten de juffen de vader-loze kinderen steevast een knutselwerkje maken voor een mannelijke vriend. Dat kan een opa, oom, buurman, huisvriend, zijn. Voor wie het kind zelf het ook maar leuk vindt wat te maken. In het echt zijn de juffen namelijk allang gewend aan alleenstaande ouders, gescheiden ouders, weduwe gezinnen etc. Maar goed, ter wille van het verhaal is deze Lotte in het boek de enige in haar klas zonder vader en is dat dus een probleem op vaderdag. Lotte gaat net als de Pipa uit Pipa zoekt een vader, op zoek naar een papa. Uiteindelijk tekent ze haar moeder voor vaderdag, want die is immers ook een beetje haar papa.

In dezelfde trant zien we trouwens het boekje Vaderdag met twee mama’s van Karin Wijnhoven. Ook hier is vaderdag een probleem, is het onderwijzend personeel bijzonder ongevoelig en is het kind een uitzondering in de groep. Echt een boek om een situatie uit te leggen, maar geen spannend voorleesboek.

Mijn tips voor jou: Grappige/leuke/spannende kinderboeken

Een beer voor Ursula. Boekje over alleenstaande moeder en de verjaardag van haar dochter Ursula.Leuk en verrassend is De beer van Ursula van Rindert Kromhout en Sandra Klaassen. Niet alleen is de hoofdfiguur nu eens niet wit, het gehele verhaal gaat hélemaal niet over wat voor ouders iemand heeft. Het verhaal draait om de beer die Ursula graag voor haar verjaardag wil hebben. Ze woont met haar moeder in een flatje, wat ook wel eens een verademing gezien al die kinderen in prentenboeken in enorme huizen lijken te wonen. Ursula krijgt van haar moeder een cadeau, en van haar oma, haar tante, de buurvrouw, oom Ben en haar vriendje Steven. Niemand heeft het over een ‘ander’ type gezin, en niemand heeft er een probleem mee dat er geen vader thuis woont of op visite komt.

Zonder dat het opvalt is dit verhaal daardoor bijzonder divers. Echt een leuk boek en zeker een aanrader.

Onder de betere LGTB boeken vinden we Koning en Koning van Linda de Haan en Stern Nijland. Deze prentenboek zou vanaf zes jaar pas geschikt zijn, maar dat is onzin. Kleuters vinden het óók leuk om te lezen. De tekeningen zijn warrig, daar moet je maar net van houden. Maar het verhaal is lekker anders en recalcitrant. De koningin regeert maar wil met pensioen. Daarom moet de kroonprins trouwen. Hij vindt geen prinses om mee te trouwen, maar een andere prins.

illustratie uit Koning en Koning

illustratie uit Koning en Koning: ‘Toen ik zo oud was als jij was ik al twee keer getrouwd geweest.’

Filola wil een krokodil is een ander prachtig boek. Deze tip kreeg ik van de Alliantie Genderdiversiteit. Het meisje Fiola heeft een prachtige bos haar en woont met haar twee moeders samen. Ze wil zoals de titel al zegt graag een krokodil voor haar verjaardag. De moeders gaan op pad om een krokodil te vinden. Het boekje heeft prachtige tekeningen met intensieve kleuren. De teksten staan op een aparte pagina wat jammer genoeg wel wat kaal aandoet. Maar de teksten zijn wel kort en doeltreffend dus zeer geschikt voor kleine kinderen. Een leuk spannend verhaal waarin het hebben van twee mama’s nou eens geen probleem oplevert.

 

 

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply