Esmeralda Tijhoff

Some thoughts on History, Politics, and the Art of Living

Geostrategische schaakspel rondom de Oekraïne: Stem Tégen

Het referendum over Oekraïne houdt de gemoederen bezig. Eerder postte ik al een stuk van Tatjana Kirienko, die pleitte om vóór het verdrag te stemmen. Maarten Plutschouw klom ook in de pen en legt uit waarom hij juist tégen stemt. Zijn stuk is geen directe reactie op het stuk van Tatjana, maar hij geeft een onderbouwing van zijn eigen mening vanuit een ander perspectief. Een inkijkje in het geostrategische schaakspel rondom de Oekraïne.

_________________________________________

Stemadvies referendum associatieverdrag EU – Oekraïne: stem tegen!

door Maarten Plutschouw

www.mediakritiek.nl

Carte-Ukr-exptREG-Angl-500x353

Hoewel dit geen geschikte kwestie is voor een referendum en hoewel de uitslag ongetwijfeld verkeerd zal worden uitgelegd en de uitslag waarschijnlijk zal worden genegeerd of omzeild, is het ook een gelegenheid bepaalde punten omtrent het verdrag er uit te lichten, die niet of nauwelijks aandacht krijgen, maar achter de schermen wel degelijk van invloed zijn.

Op 6 april a.s. mogen alle stemgerechtigde Nederlanders zich uitspreken over het associatieverdrag van de Europese Unie met Oekraïne. Dit associatieverdrag of associatieovereenkomst bestaat uit een serie bindende afspraken met betrekking tot onder andere handel, milieu en mensenrechten. In geval van Oekraïne zal de meerderheid van de nationale wetten – naar schatting 80% – moeten worden aangepast. Een associatieverdrag wordt, vanwege het gelijkstellen van wetten en regels en die van lidstaten van de Europese Unie, gezien als een eerste stap op weg naar lidmaatschap, maar dat is vaak niet het geval. Ook sommige landen in Afrika, Zuid Amerika en het Midden Oosten hebben een dergelijk verdrag. Hoogstens kan worden beargumenteerd dat een associatieverdrag een land binnen de economische en politieke invloedssfeer brengt.

De handel tussen Oekraïne en de Europese Unie wordt eenvoudiger, maar zal naar verwachting nauwelijks toenemen. Er zal vooral een barrière worden opgericht tussen Oekraïne en Rusland. Dit heeft grote gevolgen voor de Oekraïense economie, aangezien Rusland de grootste handelspartner is van Oekraïne. Vooral het geïndustrialiseerde oosten van het land, het momenteel semi-autonome Donbassgebied is economisch vervlochten met Rusland.

Voorstanders van het associatieverdrag stellen dat het verdrag Oekraïners perspectief biedt. Hun land ligt nu aan een financieel infuus van het IMF door middel van leningen en is sinds 1 januari 2016 officieel failliet verklaard, dus iedere hulp is welkom. De overeenkomst gaat echter niet gepaard met investeringen, voornamelijk maatregelen die eerst geld gaan kosten en waarvan de vraag is op welke termijn dat geld gaat opbrengen. Als het economisch zo weinig oplevert, voor zowel de Europese Unie als voor Oekraïne, wat is dan het doel van het verdrag en waarom nu?

oekraine gas

Tegenstanders van het verdrag, specifiek die van xenofobe allure, zien in het verdrag een plan van de Europese Unie om verder uit te breiden, met als gevolg meer migranten en meer financiële problemen. Voorstanders presenteren het verdrag als een steunverklaring aan de Oekraïense bevolking. Beide posities leunen op emoties en beide zijn niet helemaal correct.

Zoals al eerder aangegeven, betekent een associatieverdrag niet automatisch EU lidmaatschap. Turkije is een voorbeeld van een land dat vergelijkbare verdragen met de EU heeft, maar geen enkele kans maakt op lidmaatschap, ondanks dat ze al lange tijd kandidaat lid zijn. Maar een associatieverdrag hoeft ook geen verbetering te brengen voor de bevolking. Zo heeft het aan Oekraïne grenzende Moldavië al sinds begin jaren negentig een associatieverdrag met de EU, maar is economisch weinig opgeschoten en de corruptie is alleen in de Oekraïne erger.

De ware gevolgen zijn waarschijnlijk voor Europa op economisch gebied te verwaarlozen, voor Oekraïne ingrijpend, maar mogelijk niet positief. Het op Rusland gerichte deel van de economie zal het door het associatieverdrag zeer lastig krijgen en zich moeten heroriënteren. Hiermee wordt Oekraïne losgeweekt uit de politieke en economische invloedssfeer van Rusland.

Dit is sinds het uiteenvallen van de Sovjetunie een doel van de Amerikaanse buitenlandse politiek geweest. In 1992 stelde Paul Wolfowitz, de neoconservatieve onderminister onder beide Bush presidenten, dat de Verenigde Staten en haar westerse bondgenoten gebruik moeten maken van de gelegenheid om zoveel mogelijk voormalige Warschaupactlidstaten en voormalige Sovjetrepublieken uit de Russische invloedsfeer te halen en houden. De manier om dit te doen is uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO met deze landen tot aan de grenzen van Rusland actief aan te moedigen. In 1999 schreef Zbiginiew Brzezinski, de voormalige minister van buitenlandse zaken onder president Carter (1977-1981) en de huidige veiligheidsadviseur van president Obama, dat Oekraïne een cruciale rol vervult op het geopolitieke schaakbord en daarom ten koste van alles bij het westen moest worden getrokken.

obama poetin

Niet alleen heeft de Verenigde Staten miljarden dollars gestoken in organisaties en politieke partijen in de Oekraïne, ook was zij betrokken bij de ‘oranje revolutie’ in 2004 en de politieke omwenteling van 2013/2014. Het waren ook de Amerikanen die pleitten voor een direct EU lidmaatschap voor Oekraïne.

Het belang van de Verenigde Staten is duidelijk, een kloof tussen Europa en Oekraïne enerzijds en Rusland anderzijds, isoleert Rusland en houdt Europa open voor Amerikaanse invloed en bescherming. Het belang van de Europese Unie is onduidelijker.  Omdat Europa en Rusland belangrijke economische banden hebben komen de huidige sancties bij ons hard aan, terwijl de Amerikaanse sancties bijna |gratis| zijn omdat zij weinig handel met Rusland heeft. Europa maakt met het associatieverdrag dus vooral een politiek statement richting Rusland, omdat zij daarmee in feite het NAVO beleid van ‘containment’ lijkt uit te voeren. Dat wil zeggen, het intomen en klein houden van iedere uitdager van de machtspositie. De belangen van de EU (voornamelijk economisch en politiek), zijn fundamenteel anders dan die van de NAVO ( militair en strategisch). Het krachtig signaal dat wordt afgegeven met dit verdrag lijkt hiermee alleen de belangen van de VS te dienen.

Maar waarom nu? Oekraïne zit economisch aan de grond, wordt geplaagd door corruptie en heeft een sluimerend conflict in het oosten van het land. Dit is niet het moment om verplichtingen op de lange termijn te onderhandelen. Oekraïne is momenteel nauwelijks onafhankelijk te noemen. Financieel staat het onder IMF curatele en militair gezien wordt het bewapend en getraind door de NAVO.

Het helpen van de Oekraïne en haar bevolking is uiteraard een goede zaak, maar dat kan beter door zinvol bij te dragen aan het oplossen van het conflict in samenwerking met Rusland. Economisch schiet Oekraïne ook het meest op met losse vrijhandelsverdragen of douane-unies met zowel de EU als Rusland. Een dergelijke neutrale positie heeft het land in feite na 1991 ook meestal gehad.

Alle positieve zaken die in het associatieverdrag staan, zoals corruptiebestrijding en milieuwetten, zijn prima zonder verdrag door Oekraïners zelf in te voeren. Europa zou het land kunnen bijstaan, maar dan wel op basis van een verzoek van een soevereine natie en niet van opgelegde regels aan een hulpbehoevende vazalstaat.

Noch Nederlanders, noch Oekraïners hoeven zich te laten lenen voor het geostrategische schaakspel, dat in oost Oekraïne al duizenden levens heeft gekost en miljoenen op de vlucht gejaagd. Laten we kijken waar een politieke oplossing kan worden gevonden. Een oplossing die Rusland en Europa dichter bij elkaar brengt, Oekraïne werkelijk ondersteunt en de NAVO er buiten houdt. Dit associatieverdrag belooft precies het tegenovergestelde, stem daarom tegen.

putin-obama-chess-vs-bingo-checkers

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply