Esmeralda Tijhoff

Some thoughts on History, Politics, and the Art of Living

nog eens: Land van Kleine Gebaren

In mijn vorige blog besprak ik Land van Kleine Gebaren, een handboek over de politieke geschiedenis van Nederland. Toevallig sprak ik de dag erna bij de de introductiedag voor promovendi bij de Onderzoekschool Politieke Geschiedenis twee  auteurs van het boek: Remieg Aerts en Henk te Velde. Aerts verzorgde de dag en Te Velde leverde een lezing.

Remieg Aerts bij de Onderzoekschool Politieke Geschiedenis.

 

In de pauze trok ik Aerts aan zijn jasje. Dat boek. Dat was toch wel erg gedateerd. Wanneer kwam er ook alweer een nieuwe, herschreven editie? Toevallig ben ik niet de enige historicus die kritiek heeft op het werk. Het vele gebruik van het boek zet het aardig in de kijker, en de brede periode en thema’s die aan bod moeten komen, gecombineerd met het beperkte aantal beschikbare bladzijden, maakt dat het boek functioneert als kapot geschoten schietschijf. Hoog tijd voor wat nieuws.

Binnenkort moet er een nieuwe editie de markt op worden gestuurd, aangezien de huidige 7de  druk (die nog steeds gebaseerd is op de 2de druk,…) uitverkocht raakt. De nieuwe druk zal waarschijnlijk meer Eigentijdse Geschiedenis bevatten, alleen al omdat de huidige versie slechts tot 1990 gaat. Maar een gehele herziening van de teksten is gezien de werkdruk van de auteurs niet mogelijk.

 

De kracht van woorden

Mijn belangrijkste kritiek op Land van Kleine Gebaren was de reproductie van de negentiende eeuwse machtsverhoudingen in de teksten door politieke actoren stilzwijgend mannelijk te laten zijn. Tenzij anders vermeld, moet de lezer erop bedacht zijn dat de maatschappelijke groepen wiens rechten en posities besproken worden, helemaal niet zo generiek zijn. Eigenlijk verwijzen de auteurs met hun neutraal uitziende termen alleen naar de mannelijke leden van die groepen. De vrouwen zaten in hele andere posities.

Samen met Aerts zette ik hier nog een boompje over op. We kwamen tot het punt dat het voor eerdere generaties lezers voor de hand lag dat vrouwen geen politieke burgerrechten hadden en dat de generieke termen naar mannen verwees. Zij waren nog bekend met de achtergestelde positie van vrouwen in Nederland, bijvoorbeeld met de handelsonbekwaamheid waardoor getrouwde vrouwen tot 1956 juridisch gezien geen beheer konden voeren over (hun eigen) financiën. Voor de jongere generatie lezers is deze kennis minder vanzelfsprekend, waardoor aandacht voor gender nog belangrijker wordt. Het idee dat Nederland altijd voorop liep in de emancipatie van vrouwen (en homoseksuelen) zit diep verankerd en beïnvloed het beeld van de nationale geschiedenis.

Ongeacht of de lezers begrijpen dat als er staat dat “de liberale elite” de politieke posities monopoliseerden, men moet lezen “de mannelijke leden van de liberale elite”, vind ik dat het achterwege laten van een relevant genderonderscheid überhaupt een verkeerde zaak is. Machtsverhoudingen worden daarmee namelijk (onbewust) onzichtbaar gemaakt, en een goede historisering van de politieke situatie wordt, door het achterwege laten van historische actoren, onmogelijk.

Laten we hopen dat de auteurs de tijd nemen om van hun HISstory een geschiedenis te schrijven die meer recht doet aan alle ingezetenen van Nederland.

 

 

Zie ook de online recensies die overigens dit punt geheeld links lieten liggen:

Huub Wijfjes, 1999: http://www.huubwijfjes.nl/upload/landvankleinegebaren.pdf

En in het NRC van Hubert Smeets (27 augustus 1999): http://admin.nrcboeken.nl/recensie/nooit-mag-het-lijntje-breken

Verder staan er veel samenvattingen over het boek gemaakt door scholieren en studenten online. De betere stukken reflecteren ook op de inhoud en vorm. Daarvoor kun je terecht bij Google.

 

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

One Response to “nog eens: Land van Kleine Gebaren”

  1. Ik kwam toevallig op je site en ik vindt je tekst erg interessant.
    Erg goede blog layout! Hoe lang blog je al?

Leave a Reply