Esmeralda Tijhoff

Some thoughts on History, Politics, and the Art of Living

De Jungle van Calais

Begin januari vertrok ik met twee meisjes in een bus vol goederen naar Calais, Noord Frankrijk, om daar migranten te steunen in hun zoektocht naar een veilige leefomgeving. De ‘jungle van Calais’ zoals de illegale tentenkampen ook wel worden genoemd, was bij kennismaking helemaal niet zo angstaanjagend en onguur als de naam deed vermoeden. We werden gastvrij ontvangen, konden logeren in een redelijk verwarmd huis van de Calais Migrant Solidarity en integreerden al snel als taxichauffeur voor brandhout en zeil.

Tentenkamp bij Calais.

Politiegeweld

Er zijn verschillende tentenkampen rondom Calais. Verstopt voor de politie proberen migranten te overleven in zelfgebouwde tenten en de overtocht naar Engeland te maken. Zij organiseren zich op basis van afkomst. Enkele Pakistanen hadden een huis gekraakt in Calais zelf. Afrikanen hadden een school in bezit genomen waar alle ramen uit waren geslagen.

De vluchtelingen worden structureel lastig gevallen door de politie die als enige taak lijkt te hebben om migranten weg te pesten. Een van onze taken als activist was dan ook om de wacht te houden bij het Afrika-huis vanaf zes uur tot een uur of negen ’s ochtends. De politie heeft er namelijk een handje van om onverwacht in de vroegte binnen te vallen om alle vluchtelingen in busjes te duwen en mee te nemen naar het bureau. Daar worden zij dan een paar uur vastgehouden en vervolgens ergens afgezet zodat de mannen terug moeten lopen. De politie vernielt in zulke raids het pand, dus de migranten kunnen hun woonplek moeilijk opbouwen en isoleren. Omdat de mannen niet kunnen worden uitgezet maar het land vrijwillig dienen te verlaten, is het duidelijk dat de arrestaties puur bedoeld zijn ter intimidatie.

Het Afrika huis: een gekraakte vervallen school.

Kunst in het Afrika huis.

Terwijl wij bij het pand stonden met onze alarmfluitjes ontwaakte de lokale bevolking. Mensen liepen langs naar hun werk of school. Sommigen groetten ons, anderen negeerden ons. De mensen in Calais weten vaak wel wat er speelt. De politie doet zulke invallen bijvoorbeeld ook rustig als er een schoolbus vlak bij het pand stopt om scholieren in te laden. Maar Calais is een vrij rechtse stad en de meeste bewoners negeren het probleem. Enkelen voelen zich betrokken en slechts een paar komen langs om zoiets als thee en cake te brengen.

In Calais is ook een christelijke organisatie actief, Salam. Zij delen voedsel en kleding uit op basis van liefdadigheid. Veel migranten vinden hun aanpak vernederend, en werken liever samen met de Calais Migrant Solidarity en No Borders groepen die mensen wel als gelijken benaderen. Salam deelt bijvoorbeeld wel eten uit, maar doet dit op een troosteloze plek aan de rand van Calais. Precies zoals de afwerkplekken van prostituees er in Nederland vaak uitzien; beton met bushokjes. Terwijl de oude vrouwen van Salam veilig en warm in hun eigen trailer zitten, moeten de migranten hun voedsel buiten staand oplepelen. De mensen van No Borders die met hen mee-eten, brengen met hun gettoblaster tenminste nog wat menselijkheid het betonnen terrein op.

Een zelfgebouwd huis van pallets, dekens en zeil in een tentenkamp.

Gender kwesties

Alhoewel de migranten onderling vrijwel geen taalbarrière hebben, zijn er wel degelijk culturele verschillen waardoor samenwonen in een uitzichtloze situatie extreem moeilijk kan zijn. Tijdelijke ruzies in de kampen tussen verschillende nationaliteiten zijn onvermijdelijk, net als de totstandkoming van een hiërarchie waarbij een migrant het behoorlijk in de bol kan krijgen. De dynamiek in een groep kan daarbij snel veranderen door de toevoer van nieuwe mensen en het vertrek van anderen.

Voordat ik naar Calais reed, maakte ik mij zorgen omdat wij met drie meisjes zouden gaan en de migranten bijna allemaal mannen zijn (98%). Mannen die bovendien uit culturen komen waar anders tegen vrouwen wordt aangekeken dan ik gewend ben. Eenmaal in het huis van de Calais Migrant Solidarity groep werden wij door de lokale activisten direct op gewezen dit probleem. Zeker, de migranten zijn gefrustreerd op dit gebied, er zijn nu eenmaal bizar weinig vrouwen in hun omgeving. Houd er dan ook bijvoorbeeld rekening mee dat een knuffel in hun ogen wat anders kan betekenen dan je bedoelt. En ja, veel mannen zullen je benaderen om te zien of je wat met ze wilt doen, maar zeg dan nee en wees duidelijk. Maar ook: loop niet in het donker alleen over het terrein, maar blijf bij elkaar.

Blij dat het probleem bekend was en niet onder de mat werd geschoven ‘uit solidariteit’, konden wij ons gesteund voelen. Zodoende hebben wij ons geen moment onveilig gevoeld tijdens ons verblijf, en zo af en toe lagen we flink dubbel om de vele gekke versierpogingen. Voor wie echt geen gezeur wil op dit gebied, raad ik aan om een ring om te doen die er uit ziet als een trouwring. Werkt ontzettend goed.

Prachtige kookplek in een van de tentenkampen.

Kleine verhalen, grote levens

De migranten bleken vrijwel allemaal interessante en aardige mensen te zijn die ons gastvrij ontvingen met ontzettend zoete thee en prachtige kampvuren. Sommige mannen vertelden ons hun verhaal, of lieten simpelweg de papieren zien van de rebellie legers waar ze bij hadden gezeten. Als politiek vluchteling zaten ze nu, getekend met littekens van de gevechten, berooid in een vreemd land zonder perspectief en vol heimwee.

Sommigen vertelden van hun vrouw en kinderen thuis die hoopten dat vader/echtgenoot een veilig en beter leven voor hen kan verzorgen. Sommigen waren al heel Europa doorgereisd en één man had een paar jaar in Nederland gewoond. In het Nederlands vertelde hij ons dat zijn vergunning afgewezen was en dat hij na al die jaren ineens weer op straat stond. Terug bij af.

Deze levens worden in de bureaucratische molen kapotgemalen. Landsgrenzen snijden hen letterlijk af van alle hoop op een normaal of tenminste acceptabel menselijk leven. Elke dag weer zijn deze mannen bezig met overleven. Maar zonder toekomstbeeld en vol (oorlogs)trauma’s lopen zij tegen kafkaiaanse muren op.

Handig een auto mee: hout sprokkelen voor de kampvuren.

Kom naar Calais

Calais betekende voor mij een unieke ervaring. Als je overweegt ook naar Calais te gaan, neem dan contact op met de Calais Migrant Solidarity groep. Je kunt het meest voor de mensen daar doen als je een vervoersmiddel mee neemt, zoals een bus of auto. Als je spullen wilt meenemen voor hen, denk dan niet alleen aan (mannen)kleren, maar ook aan spelletjes zoals domino en voetballen, verf of fietsen, zeilen, tenten etc. Succes!

 

Zie ook

http://www.scribd.com/doc/78038248/Radical-Migrant-Solidarity

 

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

One Response to “De Jungle van Calais”

  1. […] Also see my report on our visit to Calais in 2012: De jungle van Calais (Dutch) […]

Leave a Reply