Esmeralda Tijhoff

Some thoughts on History, Politics, and the Art of Living

De ADM van Boissevain

De ADM van Boissevain

Zie ook “Why squatting is important”

Zie ook “Kraakpanden in Nederland”

 

Soms blijken persoonlijke plaatsen onverwachte verbindingen met het verleden te bevatten. In 2006 moest mijn band optreden op de ADM, het was de eerste keer dat ik op daar kwam. Naarmate de avond verliep, bleek dat wij pas om half zes in de ochtend het podium op konden. Bij de ADM doet de tijd er niet zo toe. bakbrommerrace adm 23 april 2011 006Het was er vrij, gezellig, en chaotisch. Een plek waar roestige oldtimers groeiden tussen de bomen. Waar ik mijn eerste en enige koekoek ooit hoorde in de Randstad en waar pipo’s in wagens en boten kunstzinnig en vrij liepen te wezen. Het terrein was en is letterlijk bezaaid met kunst.

Dit alternatieve ADM, deze gekraakte vrijplaats, kwam ik later tegen in gortdroge boeken over de Nederlandse zeevaart. ADM bleek een afkorting te zijn voor Amsterdamsche Droogdok Maatschappij, en die was in 1877 opgericht door,…. Jan Boissevain! De vader van de gezusters Boissevain die als lijdend voorwerp fungeren in mijn onderzoek naar stand en gender rond 1900.

jonge Jan Boissevain Fotoalbum GGA

Jan was een modern mens in veel opzichten, die een grote waarde hechtte aan de ontwikkeling van zijn dochters. Zij waren als een van de eerste toegelaten tot de Middelbare School voor Meisjes die net opgericht waren. Bij gebrek aan openstelling van voortgezet onderwijs, liet de ena oudste dochter Heleen vervolgens onderwijzers aan huis komen om haar de klassieke talen te leren waarna ze werken van Plato vertaalde en publiceerde. De oudste dochter Elisabeth wist zich op te werken in het Amsterdamse liefdadigheidswerk. Zij werd de eerste directrice van Opleidings-inrichting voor Socialen Arbeid in 1899. De twee jongste dochters Anna en Mia Boissevain wisten hun ouders zonder al te veel moeite te overtuigen hen toestemming te geven zich in te schrijven voor de studies medicijnen en natuurwetenschappen.

Toch was Jan Boissevain niet geëmancipeert te noemen. Hij en zijn vrouw Petronella Brugmans hadden de taken volgens traditioneel 19de eeuwse denkpatronen verdeeld. Hij werkte en was bijna nooit thuis; zij bestierde het huishouden en stuurde het personeel aan. Jan moest zijn werklust regelmatig ontgelden. Al zijn energie ging in zijn ondernemingen zitten, de  Stoomvaartmaatschappij ‘Nederland’, de Droogdok,…en toen hij nog wat overhad ging hij de politiek in en werd ook nog eens lid van de Provinciale Staten. In een sinterklaasgedicht voor Jan wees zijn familie hem streng terecht: ‘Ge zwoegt en ge werkt en ge tobt U maar af / Dat vind ik verkeerd, maar of ik U al straf / Dat zou toch niet helpen want St. Niklaas / Kan niet beletten wat die flinke baas / Van een vrouw en een bazen van kwakende kinderen / Sinds een jaar en een dag al zien te verhinderen.’ (Gemeentearchief Amsterdam).

mia vangt padden

Maar die ongebreidelde werklust resulteerde wel in een indrukwekkende lijst maatschappelijke activiteiten en verworvenheden. En de ADM leeft daarin voort.

De jongste dochter Mia Boissevain zou zich als bioloog zeker hebben vermaakt op de ADM. Het terrein is veelzijdig en herbergt een groot aantal dieren. De ADM probeert samen met de natuur te leven, en dat blijkt ook uit de moeite die ze hebben genomen om de aanwezige diersoorten in kaart te brengen. Op hun website hebben zij een hele lijst dieren gepubliceerd, waaronder ook de koekoek waar ik in 2006 zo van onder de indruk was. Mia zou wellicht de neiging hebben gehad de verschillende soorten padden onder haar microscoop te leggen,..

Het terrein van de ADM is echter niet hét terrein dat Jan Boissevain gebruikte voor de oorspronkelijke ADM. Dat eerste terrein bevond zich in Amsterdam Noord. In 1960 kocht de ADM ter uitbreiding een tweede terrein in het Westelijk havengebied (ca. 42 hectare). Deze ‘Werf Westerhaven’ stopte met schepen bouwen in 1977 en werd in 1987 gekraakt, jaren later weer ontruimd en in 1997 opnieuw gekraakt. Het is dit terrein, de loods en het kantoorpand die ondertussen al jaren het decor zijn voor opmerkelijke festivals.

detail ADM 1963Naar eigen zeggen wonen er nu zo’n 130 mensen op het terrein. Vóór de hekken van de ADM is een dorp van woonwagenbewoners ontstaan. Daar wonen wellicht ook nog zo’n 100 mensen. Ook dit kamp zit er al jaren, maar de twee groepen zijn altijd gescheiden van elkaar gebleven.

De gemeente Amsterdam hecht nog maar weinig waarde aan de zaken die haar eens zo groot maakten zoals vrijdenkerij en muiterij. De broedplaatsen waar het allemaal gebeurd, worden rucksichlos ontruimd, zoals het eveneens bekende Villa Friekens dat zojuist met de grond gelijk is gemaakt. Ontruim je de ADM, dan ontruim je festivals als Robodoc en het Tijdfestival. Dan ontruim je kunstwerkplaatsen die bijdragen aan Oeral, De Parade en tal van internationale festivals. Dan ontruim je een van de laatste modderplekken van de Nederlandse BakBrommer Kampioenschap (NBBK), dan ontruim je de Winterspelen, etc. etc. Gelukkig heeft de rechter tot nu toe een stokje kunnen steken voor een ontruiming. De plannen van de eigenaar (erven Lüske) zijn niet concreet genoeg waardoor het risico op leegstand reëel is. Maar de ADM zal pas écht veilig zijn voor opdoeking, als het terrein in eigen beheer wordt gegeven. Een principiële overdracht voor een euro lijkt me een prima beloning voor al die jaren dat de ADM het Amsterdamse hart heeft laten kloppen.

 

Lees verder: Mag Dat? Bomen en Vogels op de ADM.

bakbrommerrace adm 23 april 2011 001

De ADM. Foto door Esmeralda Tijhoff.

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

8 Responses to “De ADM van Boissevain”

  1. Merel Twinten says:

    Fijn stuk. ADM is een culturele vrijplaats. Hoort bij Amsterdam. Het ADM moet blijven!

  2. […] Esmeralda Tijhoff: De ADM van Boissevain […]

  3. iVy says:

    ben op zoek naar de rol van de adm in oorlostijd, mijn vader is met vele collega’s gedwongen in ’42 in bremen te werken in de oorlogsindustrie, hoe is dat gegaan?

  4. admin says:

    Dag Ivy!
    Zelf heb ik alleen gekeken naar de oprichtingsgeschiedenis en de tijd dat Jan Boissevain er mee bezig was. De zussen Boissevain waren tijdens de Oorlog niet betrokken bij de ADM, dus ben ik het ook niet bij hen tegengekomen. Daarna ken ik het alleen vanuit de kraaktijd, dus al van ver ná de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn wel documentaires en artikelen over verschenen.
    Helaas moet ik je het antwoord dus schuldig blijven. Maar als er iets naar boven komt, zal ik het doorsturen!

    Hartelijke groeten,

    Esmeralda

  5. iVy says:

    dank!, ga kijken waar meer informatie is, de machinebankwerkers van de adm zijn volgens mij toch in grote getalen verplicht naar duitsland gegaan om te werken in de scheepswerven of aanverwante industrie, hou me aanbevolen voor informatie, groet iVy

  6. admin says:

    Helemaal goed iVy, en als jij iets hierover vindt, dan zou ik dat eigenlijk ook graag horen. De ADM zal zeer waarschijnlijk ontruimt worden in 2018, en er is nu weer opnieuw aandacht voor de historie.

Leave a Reply